»     Speltakken en tijden
»     Uniform
»     Tekenbeet en Lyme
»     Lidmaatschap
»     Links
»     Vacatures
»     Sponsoren

 

Tekenbeet en de ziekte van Lyme

Bijna iedereen heeft wel eens van een teek gehoord of wel eens een teek gezien. Maar wat is een teek nu precies, hoe haal ik een teek van mijn lichaam af en hoe gevaarlijk zijn deze teken nu eigenlijk? Omdat wij vaak met scouting buiten in het bos zijn, krijgen wij regelmatig te maken met teken. Wij hebben met onze scoutinggroep een klein stukje geschreven over onze ervaringen met teken en wat wij de beste manier vinden om hier mee om te gaan. 

Wat zijn teken?

Teken zijn kleine spinachtige beestjes die verwant zijn aan de mijten. Ze leven van het bloed van dieren (en mensen) en verstoppen zich op verschillende plekken in de natuur. Zo zitten ze veel in lang gras, struiken, bomen en (dode) bladeren. ze kunnen eigenlijk overal zitten. Als een dier of mens dicht langs een teek komt zal de teek zich vastgrijpen in het haar van een dier of de kleding van een mens. Als hij op de kleding is gekomen zal hij een lekker warm plekje zoeken op het lichaam en zich hier vastbijten in de huid. Op dit moment zal de teek zich volzuigen met bloed, dit kan een paar uur tot een paar dagen kunnen duren. Als de teek volgezogen is zal hij zich loslaten en laten vallen om zo weer een rustig plekje te zoeken. Teken zijn vaak niet groter dan 1 tot 4 millimeter.

Teken kunnen drager zijn van de Borrelia bacterie. Deze bacterie is de veroorzaker van 'ziekte van Lyme'. De ziekte van Lyme is een erg vervelende ziekte waar nog volop onderzoek naar wordt gedaan. Voor meer informatie over de Ziekte van Lyme en het risico hierop kunt u verder in dit artikel meer informatie vinden.

Wanneer kan ik door een teek worden gebeten?

Zoals hierboven al staat beschreven komen teken overal in de natuur voor, in het bos, de duinen, het weiland, het park maar ook in de tuin. Op sommige plekken zullen ze meer zitten dan op andere plekken. Omdat ze bijna overal voorkomen kan je bijna overal gebeten worden door een teek. 

Hoe kan ik voorkomen dat ik word gebeten?

Je kan de kans op een tekenbeet verkleinen maar je zal deze nooit 100% kunnen voorkomen. Het is ook belangrijker om er op tijd achter te komen dat je een tekenbeet hebt dan dat je er alles aan doet om te voorkomen dat je een beet oploopt.

Hieronder een paar tips hoe je de kans op een tekenbeet zo klein mogelijk kan maken:

Blijf op de paden:
Ben je in de natuur? Blijf dan op de paden, hier is minder begroeiing en loop je dus minder kans om een teek op te lopen.

Voordelen:
-          Als je altijd op de paden blijft zal de kans dat je een teek krijgt erg klein zijn.
-          In de meeste natuurgebieden mag je niet van de paden af, dus voorkom je ook een
           boze boswachter of een boete.
-          Je kleren blijven schoon (leuk voor je moeder maar op scouting maakt dat niet zo
            veel uit)

Nadelen:
-          Je ziet een stuk minder dieren en planten als je op de paden blijft.
-          Je kan niet leuk buiten spelen en bijvoorbeeld hutten maken.
-          Brandhout voor een kampvuurtje zal je niet op de paden vinden.


Draag lange kleding:
Als je lange kleding draagt en bijvoorbeeld je broek in je sokken stopt zal de kans dat een teek via je kleding op je lichaam komt een stuk kleiner worden.

Voordelen:
-          Het verkleint de kans op een tekenbeet.
-          Als je met een lange broek aan door dichte begroeiing loopt, zal je, naast teken, ook
           minder snel schrammen en sneeën op je benen krijgen.

Nadelen:
-          Het kan in de zomer soms erg warm zijn als je met lange kleding rondloopt.


Deet aanbrengen op huid of kleding.
Deet is een insectenwerend middel. Je kunt dit op verschillende manieren gebruiken, je kunt het met een spray op je kleding spuiten, met een lotion op je huid smeren of met een voorbehandeld bandje, om bijvoorbeeld je pols of enkel, dragen. Hoe goed dit product echt werkt weten wijzelf op dit moment niet. Er zijn verschillende artikelen te vinden waarin dit product als zeer effectief tegen teken wordt beschouwd.

Voordelen:
-          Werkt waarschijnlijk erg goed.
-          Je kan je kleren er mee inspuiten en hoeft er voor de rest niets meer aan te doen.
-          Het werkt ook tegen muggen en steekvliegen.

Nadelen:
-          Na elke wasbeurt zal je de kleding opnieuw moeten inspuiten
-          Sinds kort is er bekend dat Deet, ook voor mensen, licht giftig is. Je kan het dus beter
           niet elke dag gebruiken.
-          Deet heeft een erg sterk luchtje wat niet door iedereen als prettig wordt ervaren 


Bij deze tips is het handig om voor jezelf een afweging te maken wat je wel en wat je niet zal gebruiken. Ook is het afhankelijk van de persoon,  sommige mensen zijn jarenlang dagelijks buiten en hebben nog nooit een teek gehad, terwijl andere mensen er al 10 hebben als ze hun eerste stap in het bos zetten.

Tekencontrole

Omdat je een tekenbeet niet helemaal kan voorkomen is het belangrijk dat je, elke keer als je buiten in de natuur bent geweest, jezelf controleert of laat controleren op teken. Hierbij is het belangrijk dat je alle plekken waar teken graag zitten goed controleert of hier een teek zich heeft vastgebeten. Favoriete plekken voor teken zijn oa.: knieholtes, liezen, bilspleet, oksels, achter de oren, tussen de tenen en de haargrens op het hoofd. Op al deze plekken is het lekker warm en de huid is iets dunner dan andere plekken op het lichaam. Let er wel op dat teken erg klein zijn en ook op andere plekken op het lichaam kunnen zitten, er moet dus overal worden gecontroleerd!

Ook bij ons op zomerkamp zijn wij hier scherp op en zal er praktisch elke avond gecontroleerd worden op teken. Daarnaast houden wij op zomerkampen een lijst bij van alle teken. Van elk kind hebben wij een formulier met daarop een tekening van een persoon, hierop geven wij aan waar de teek zich bevond en op welk tijdstip wij deze hebben opgemerkt en verwijderd. Dit formulier kunt u hier downloaden. Mochten er verschijnselen van ziekte van Lyme optreden kan in dit formulier nagelezen worden wanneer er een tekenbeet is geweest en waar deze zich op het lichaam bevond.

Hoe verwijder ik een teek?

Naast dat je de kans op een beet kan verkleinen is het erg handig om te weten hoe je een teek veilig kunt verwijderen. Ook hiervoor zijn verschillende manieren, waarvan de een beter werkt dan de andere.

Het allerbelangrijkste is dat je de teek niet irriteert! Ga er dus niet aan krabben, pulken of de hele tijd aanzitten, ook de teek verwijderen met alcohol, sterilon of zeep is niet verstandig. Als een teek wordt geïrriteerd zal deze zijn maagsappen uitspugen en juist in deze maagsappen kunnen eventuele ziektes voorkomen.

Als een teek zich heeft vastgebeten in je huid kun je deze het beste zo snel mogelijk verwijderen. Hoe sneller je de teek verwijdert hoe kleiner de kans is dat je ziek zal worden.

Een teek verwijderen gaat het beste met een speciale tekentang, deze is gemaakt om de teek zo dicht mogelijk bij de huid te pakken, bij zijn kop en dus niet bij zijn lichaam. Bij onze scoutinggroep vinden wij de volgende tekentang het fijnste werken:  

Teek it easy van de Scoutshop:

tekentang

(De Teek it easy kunt u hier bestellen)

Hoe werkt 'ie?

Zorg ervoor dat je met de tekentang de teek zo dicht mogelijk op de huid vastpakt (bij de kop van de teek). Als je deze goed vast hebt kun je de tang rustig gaan draaien, terwijl er zachtjes aan de teek wordt getrokken, de kant die wordt opgedraaid maakt niet uit. De teek zal nu makkelijk los laten, deze kan eventueel worden dood gemaakt door tussen de nagels van beide duimen te worden geplet.

Als de teek is verwijderd is het handig om de plek waar de teek zat en de tekentang te ontsmetten met bijvoorbeeld sterilon of jodium.

Risico van teken

Ondanks al onze tips kan je het nooit helemaal voorkomen worden dat je een teek oploopt. Bij ons op zomerkamp hebben vaak een aantal kinderen (of leiding) wel één of meerdere teken. Raak hier niet van in paniek, ondanks dat een deel van de teken je ziek kan maken is de kans hierop erg klein. Als je de teek op een veilige manier verwijderd in een korte tijd (binnen 24 uur) na dat je bent gebeten is er in principe geen kans op besmetting.

Maar hoe weet je nu of je besmet bent of niet? Dat is een erg lastige vraag om te beantwoorden. Ziekte van Lyme is een rare ziekte, je merkt het vaak pas laat op en is dan meestal lastig te bestrijden. Let daarom in het begin van een tekenbeet op, er zijn namelijk verschillende kleine aanwijzingen die de ziekte kunnen aantonen.

Zo treed er bij veel mensen een erythema migrans (EM) op. Dit is een lokale huidirritatie, vaak rond de plek waar de tekenbeet is geweest, maar kan ook op een willekeurige andere plek op het lichaam optreden. Dit is een vaak duidelijke rode verkleuring van de huid die in enkele dagen tot maanden na de tekenbeet kan optreden. Mocht deze kring ontstaan is het bijna zeker dat er besmetting met de Borrelia bacterie is. Zodra dit wordt opgemerkt is het handig om hier een foto van te maken en direct naar de huisarts te gaan. Indien een tekenregistratiformulier is ingevuld, bijvoorbeeld op zomerkamp, neem deze dan ook mee.

Ook wordt er vaak bij besmetting een griepachtig ziektebeeld beschreven. Dit kan samen met de EM gebeuren maar dit kan ook los van de EM staan. Vaak is dit een griepachtig gevoel, met spierpijn en hoge koorts. Als je dit krijgt na een tekenbeet is het altijd handig om even langs de huisarts te gaan.

Verder is Lyme in een later stadium te herkennen aan langdurige vermoeidheid, hoofdpijn, slapeloosheid en groeipijn-achtige pijnen in botten en gewrichten.

Voor meer informatie over de ziekte van Lyme en de symptomen kun u kijken op
de site van de lymevereniging

 

Heeft u na het lezen van dit bericht nog vragen over teken of de ziekte van Lyme,
dan kunt u contact met ons opnemen.